Wprowadzenie
Relacyjna Metodologia TUS autorstwa Joanny Węglarz i Doroty Bentkowskiej stanowi odpowiedź na współczesne wyzwania związane z narastającymi problemami emocjonalnymi i społecznymi wśród dzieci i młodzieży. W ostatnich latach zauważalny jest wzrost częstości występowania zachowań agresywnych, opozycyjno-buntowniczych, a także objawów zaburzeń lękowych oraz depresyjnych w populacji dziecięcej i młodzieżowej. Wszechobecność technologii cyfrowych dodatkowo zwiększa ryzyko uzależnienia od ekranów, co prowadzi do utrudnień w nawiązywaniu interpersonalnych relacji, zaburzeń w rozwoju emocjonalnym oraz deficytów w zakresie samoregulacji. Dzieci i młodzież coraz częściej napotykają trudności w efektywnym komunikowaniu własnych potrzeb, współdziałaniu oraz utrzymywaniu satysfakcjonujących relacji, co z kolei wiąże się z obniżoną samooceną oraz doświadczeniem izolacji społecznej.
Podstawą Relacyjnej Metodologii TUS jest przekonanie, że trwała zmiana jest możliwa jedynie w warunkach autentycznej relacji opartej na akceptacji, empatii i wsparciu.
Kluczowe założenia metodologii
Relacja jako fundament procesu terapeutycznego
Relacyjna Metodologia TUS opiera się na założeniu, że skuteczność terapii uwarunkowana jest przede wszystkim jakością relacji między terapeutą a dzieckiem. Współczesne badania z zakresu psychologii rozwojowej oraz neuronauki dowodzą, że kompetencje społeczne rozwijają się optymalnie w atmosferze bezpieczeństwa emocjonalnego, charakteryzującej się pełnym zrozumieniem, akceptacją i wsparciem. Terapeuta stosujący tę metodę koncentruje swoje działania na budowaniu autentycznej więzi oraz odpowiednim zarządzaniu dynamiką grupową, dzięki czemu dzieci uczą się nawiązywać pozytywne relacje rówieśnicze oraz odczuwać satysfakcję z interakcji społecznych.
Osiem kluczowych obszarów umiejętności społecznych
Metodologia TUS według Węglarz i Bentkowskiej jest spójnym modelem terapeutycznym, który obejmuje osiem kluczowych obszarów umiejętności społecznych: emocje, normy społeczne, komunikacja, teoria umysłu, samowiedza i samoświadomość, asertywność, radzenie sobie w sytuacjach trudnych oraz współpraca. Obszary te zostały wyodrębnione w wyniku praktyki klinicznej oraz analizy literatury naukowej. Każdy obszar traktowany jest jako autonomiczny komponent, kluczowy dla całościowego rozwoju kompetencji społecznych, co umożliwia indywidualne dopasowanie oddziaływań terapeutycznych do specyficznych potrzeb dziecka.
Autentyczne zaangażowanie i doświadczanie sytuacji społecznych
W odróżnieniu od tradycyjnych podejść, Relacyjna Metodologia Węglarz i Bentkowskiej promuje aktywne i autentyczne uczestnictwo dzieci w realistycznych interakcjach społecznych, co umożliwia im nie tylko opanowanie konkretnych umiejętności, ale także pełniejsze zrozumienie ich znaczenia. Takie podejście wspiera rozwój motywacji wewnętrznej dziecka, co przekłada się na trwałość efektów terapeutycznych.
Pogłębiona diagnoza i indywidualizacja oddziaływań
Metodologia ta kładzie szczególny nacisk na wnikliwą analizę potrzeb dziecka przed rozpoczęciem właściwego procesu terapeutycznego. Pogłębiona diagnoza obejmuje szczegółową ocenę ośmiu obszarów kompetencji społecznych, przeprowadzaną na podstawie obserwacji dziecka, wywiadów z rodzicami oraz analizy dotychczasowych doświadczeń społecznych. Wyniki tej diagnozy stanowią podstawę do opracowania zindywidualizowanego planu terapeutycznego, zwiększając efektywność interwencji.
Rozwijanie mocnych stron i pozytywnej samooceny
W metodologii Węglarz i Bentkowskiej kluczową rolę odgrywa wzmacnianie pozytywnego obrazu własnej osoby u dzieci poprzez skoncentrowanie się na ich zasobach i talentach. Zamiast wyłącznie korygować negatywne zachowania, terapeuci dążą do budowania poczucia własnej wartości oraz zmiany negatywnych schematów myślowych.
Elastyczność i responsywność terapeutyczna
Istotnym elementem Relacyjnej Metodologii jest elastyczne reagowanie terapeuty na bieżące potrzeby oraz emocje dzieci, szczególnie w sytuacjach trudnych zachowań. Terapeuci uczą się rozumieć ich źródła oraz wdrażać strategie, takie jak techniki relaksacyjne, czy zapewnienie autonomii, co sprzyja lepszemu regulowaniu emocji przez dzieci.
Integralna rola wsparcia dla rodziców
Metodologia uwzględnia również integralne wsparcie dla rodziców, uznając ich współpracę za kluczowy czynnik w osiąganiu trwałych efektów terapeutycznych. Dzięki regularnym konsultacjom oraz edukacji rodziców możliwe jest przenoszenie nabytych umiejętności społecznych z terapii do codziennego funkcjonowania dziecka.
Znaczenie relacyjnego podejścia terapeutycznego
Współczesne badania naukowe wskazują na rosnącą częstość występowania problemów emocjonalnych u dzieci i młodzieży, takich jak zaburzenia lękowe, depresyjne oraz trudności w regulacji emocji, które są efektem nieadekwatnego wsparcia społecznego oraz emocjonalnego. Zgodnie z teoriami przywiązania (np. Bowlby) oraz współczesnymi koncepcjami psychologii relacji, dziecko najlepiej rozwija swoje kompetencje społeczne i emocjonalne w środowisku zapewniającym mu poczucie bezpieczeństwa, akceptacji i zaufania.
Rozwój TUS jako odpowiedź na współczesne potrzeby
Relacyjna Metodologia TUS powstała jako odpowiedź na rosnące problemy emocjonalne i społeczne wśród dzieci i młodzieży, szczególnie nasilone po pandemii COVID-19. Metoda ta, oparta na więzi terapeutycznej, wspiera dzieci w przełamywaniu negatywnych przekonań, wzmacnia ich kompetencje emocjonalne oraz społeczne, a także podnosi poczucie własnej wartości.
Podsumowanie
Relacyjna Metodologia TUS autorstwa Węglarz i Bentkowskiej stanowi kompleksową, nowoczesną koncepcję terapeutyczną, odpowiadającą na rzeczywiste potrzeby dzieci w kontekście współczesnych wyzwań emocjonalnych i społecznych. Metodologia ta zapewnia dzieciom przestrzeń autentycznego rozwoju kompetencji społecznych, będącą podstawą zdrowego funkcjonowania interpersonalnego oraz emocjonalnego w przyszłości.
