Trening Umiejętności Społecznych – kreatywne i tanie pomoce

Czy TUS powinien być angażujący i ciekawy? Tak. 

Czy trzeba mieć dużo pomocy dydaktycznych i gadżetów? Tak. 

Czy trzeba na to wydać fortunę? NIE! 

Warto aktywować swoją kreatywność i w nowatorski sposób spojrzeć na otoczenie, aby odnaleźć tam… pomoce do Treningu Umiejętności Społecznych. Takie podejście pozwoli urozmaicić zajęcia, dzięki czemu motywacja dzieci do uczęszczania na zajęcia TUS wzrośnie. Jednocześnie uczestnicy będą szybciej uczyć się nowych umiejętności i przyswajać wiedzę… a w Waszej kieszeni zostanie więcej pieniędzy! 

Oto 77 przedmiotów, które możesz wykorzystać na zajęciach: 

• Kartki – podstawowy przedmiot, na którym dzieci mogą zapisywać albo rysować ważne dla siebie treści; 
• Flamastry – element niezbędny! Służą do zapisywania i rysowania różnych treści w zadaniach, ćwiczeniach, czy na tablicy; 
• Kredki – kolejny niezbędny element, zwłaszcza w przypadku młodszych, niepiszących dzieci, które udzielają odpowiedzi za pomocą rysunków. Dodatkowo kolory kredek mogą służyć do rozmów o emocjach (np. różowa kredka to szczęście, a czarna to złość); 
• Farby – pozwalają na wiele działań plastycznych na temat emocji (np. wybieranie barwy danej emocji), ale też do tworzenia prac, z których można później stworzyć wspólną wystawę; 
• Papier kolorowy – do tworzenia kolaży, wycinanek na dany temat, oznaczeń emocji czy też do zabawy w kodowanie. Przykładowe ćwiczenie: rozmieszczamy na dwóch różnych końcach sali 2 kartki – zieloną i czerwoną, terapeuci mówią jakieś zdanie dotyczące preferencji, marzeń czy myśli, a dzieci, gdy się zgadzają z danym stwierdzeniem, to idą do zielonej kartki, a gdy nie – do czerwonej; 
• Szary papier – to tani i duży podkład do tworzenia wspólnych plakatów czy dużych gier planszowych. Można też na nim odrysować sylwetki dzieci i poprosić je, aby zaznaczały, gdzie odczuwają w swoim ciele daną emocję lub wskazywały swoje zalety i sukcesy; 
• Plastelina lub ciastolina – rozładowuje napięcie, gdy się z niej lepi. Dodatkowo można ją wykorzystać do zabaw w sklep, restaurację, stołówkę szkolną czy do lepienia figurek-emocji; 
• Klej – niezbędna pomoc przy wszelkich pracach plastycznych; 
• Taśma klejąca – do przyklejania elementów i łączenia pojedynczych kartek zapełnionych przez uczestników, aby pokazać, że razem tworzymy interesującą całość; 
• Taśma izolacyjna – do wyznaczania przestrzeni na podłodze (np. gdzie się ustawić, gdzie nie wchodzić itp.); 
• Krepina – można ją użyć do przeróżnych prac plastycznych, w tym do tworzenia ubrań dla kukiełek; 
• Brystol – do tworzenia plakatów lub lapbooka dotyczącego grupy; 
• Miska – jako pojemnik na materiały sypkie lub przestrzeń do eksperymentów z mąką i dodatkami (wszelkie zabawy sensoryczne odprężają i pomagają dzieciom się wyciszyć); 
• Kasza, ryż, groch, siemię lniane – po przesypaniu ich do większej miski lub worka możemy ukryć w nich zadania dla uczestników lub tematy scenek, które chcemy przećwiczyć (dodatkowo dostarczają doznań sensorycznych); 
• Mąka pszenna, woda i sól – czyli masa solna, z której można ulepić różne figurki, medale czy ozdoby-prezenty dla uczestników; 
• Mąka ziemniaczana i olej – czyli sztuczny śnieg, z którego można coś wspólnie ulepić lub wykorzystać do omówienia norm społecznych zimą; 
• Mąka ziemniaczana i woda – czyli ciecz newtonowska, która odpręża i pozwala pokazać, że nie wszystko jest takie, jak nam się na początku wydaje; 
• Brokat, gliceryna, woda – to składniki na słoik lub butelkę sensoryczną. Relaksują, ale też obrazują działanie emocji – najpierw są wzburzone, a później powoli opadają; 
• Klepsydry – obserwowanie ich to moment na relaks na zajęciach, bo wyciszają i uczą uważności. Oczywiście można ich użyć także do odmierzania czasu; 
• Papier ryżowy i woda – można wykorzystać do zobrazowania metafory, że nawet jeśli ktoś jest twardy i nieugięty (jak papier ryżowy), to przy odpowiednich warunkach można go zmiękczyć (pod wpływem wody papier robi się elastyczny). Świetny także do zabawy sensorycznej relaksującej dzieci 
• Słoiki – znajdą zastosowanie przy tworzeniu zabawek sensorycznych, ale można je również wykorzystać jako ćwiczenie uważności, gdy nalejemy do nich wody i poprosimy, aby uczestnicy podawali go między sobą w ciszy. Innym pomysłem może być też robienie słoików zapełnionych pomysłami na aktywności czy pozytywne myśli; 
• Worki strunowe – przydadzą się do przechowywania różnych pomysłów i zadań zapisanych na karteczkach, ale też do stworzenia zabawki sensorycznej – woreczek wypełniony żelem do włosów i cekinami; 
• Puszki po kawie lub mleku modyfikowanym – można wykorzystać do różnych pomocy pudełkowych, które ułatwiają czekanie na swoją kolej. W przykrywce można zrobić odpowiedni otwór do szpatułek drewnianych, małych piłeczek, zakrętek po napojach czy guzików, a uczestnik ma włożyć dane przedmioty przez otwór; 
• Pojemniki na żywność – można wykorzystać do obrazowania natężenia emocji, ale też do tworzenia sejfów, w których można schować zapisane na kartkach sytuacje lub rozwiązania dotyczące emocji (najlepiej sprawdzą się zestawy Pruta z Ikei); 
• Zestaw miarek kuchennych – kolejny przyrząd kuchenny, za pomocą którego możemy określić, jak duża jest dana emocja; 
• Łyżki różnej wielkości – je również można wykorzystać do określania natężenia emocji; 
• Centymetr krawiecki – za jego pomocą można określać wielkość danej emocji; 
• Drewniane łyżki i szpatułki – do tworzenia kukiełek do scenek lub postaci, które mają być symbolem danej emocji; 
• Włóczka lub sznurek – (można wykonać z niepotrzebnych T-shirtów) rozwieszona między dwoma punktami w sali może służyć do zawieszania prac, zdjęć dzieci (jako listy obecności na zajęciach), ale też zadań do losowania przez dzieci. Innym sposobem jest opowiadanie historii, którą tworzą wszyscy uczestnicy i podają sobie kłębek jedną ręką, a w drugiej trzymają pozostały sznurek, tak aby powstała wspólna pajęczyna; 
• Lina – przedmiot, który można wykorzystać do przeciągania między drużynami albo w wersji uczestnicy vs terapeuci; 
• Spinacze do prania – można je wykorzystać do przyczepiania elementów na sznurku, ale również jako element, dzięki któremu dzieci uczą się o granicach cielesnych, przyczepiając je do swoich ubrań; 
• Gąbki – jako narzędzie malarskie przy pracach artystycznych dotyczących grupy czy emocji, a także jako narzędzie do samodzielnego obniżania napięcia lub do masażu dłoni w parach przy temacie dotyczących granic cielesnych; 
• Pudełko po chusteczkach – jako pudełko do losowania zadań lub pomysłów zapisanych na kartkach; 
• Poduszka – można na niej siedzieć lub przytulać ją, gdy na zajęciach pojawiają się smutne lub trudne dla uczestników historie, dodatkowo mogą być wyposażeniem kącika relaksu w sali. Można z nich także budować wspólne konstrukcje; 
• Koc – można wykorzystać jako element do budowania „domu” lub “bazy”, które uczestnicy tworzą wspólnie, przestrzeń, w której grupowo działamy, ale też jako źródło dające ciepło i zapewniające komfort termiczny; 
• Maskotki – to aktorzy, którzy występują w teatrzykach i zabawach dot. emocji lub trudnych sytuacji, można je też wykorzystać jako przedstawicieli cech lub zachowań, które omawiamy z uczestnikami, np. „odważny lew” lub „przestraszona myszka”; 
• Figurki zwierząt – podobnie jak z maskotkami, mogą być aktorami w krótkich inscenizacjach lub „uosobieniem” emocji, cech lub zachowań. Dodatkowo uczestnicy mogą je wykorzystać w zabawach, aby przepracować zachowania, które trudno im odegrać samemu; 
• Klocki – można wykorzystać klasycznie do budowania wspólnych budowli, ale też do ćwiczenia wyobraźni i elastycznego myślenia, zadając najróżniejsze tematy budowli. Dodatkowo różne kolory klocków można użyć do zobrazowania kolorów emocji, a różne kształty do określenia ich natężenia; 
• Karteczki samoprzylepne – do zapisywania planu spotkania, zadań na zajęciach, pomysłów wymyślonych podczas burzy mózgów, luźnych myśli dzieci, a nawet do stworzenia własnej gry planszowej; 
• Gazety – są źródłem zdjęć pasujących do omawianych emocji, strojów dzięki którym można omawiać ich adekwatność do różnych sytuacji społecznych czy też produktów, dzięki którym można rozmawiać na temat preferencji uczestników, a także liter i napisów do plakatów i kolaży tematycznych; 
• Skrawki materiałów – przydadzą się do ubranek dla kukiełek, ale też do kolaży na zadany temat; 
• Kubki papierowe – można na nich narysować lub przyczepić symbole emocji i do środka wkładać karteczki z zapisanymi sytuacjami, które wywołują w nas daną emocję, możemy też dać uczestnikom zadanie, aby wspólnie zrobili z kubków jak najwyższą wieżę lub ustawić dużo kubków obok siebie, a do środka każdego włożyć jakieś zadanie kooperacyjne, uczestnicy mają do nich trafiać piłką do ping ponga, a następnie wykonywać zadania, które wylosowali; 
• Karty do gry – są świetną pomocą do opanowania różnych komunikatów na powitanie i pożegnanie, gdy odwrócimy je rewersem do góry, a następnie będziemy pojedynczo je odwracać (dama – dorosła kobieta, król i walet – dorosły mężczyzna, as – przyjaciel, cyfry – dzieci); 
• Instrumenty muzyczne – użyjemy do wspólnego muzykowania i dawania koncertów, ale też wyszukiwania instrumentów i dźwięków pasujących do nastroju dzieci czy poszczególnych emocji; 
• Ulotki i gazetki reklamowe – przydadzą się przy tematach związanych z samoświadomością, aby z nich wycinać lub zaznaczać swoje preferencje, np. żywieniowe lub tworzyć plakaty na swój temat; 
• Piłka – do wykorzystania podczas opowiadania w kole, jako znacznik kto ma głos, ale też podczas aktywności ruchowych, np. zabawy „piłka parzy”, gdy trzeba uciekać przed turlającą się piłką lub zabawy „21”, która polega na tym, aby uczestnicy podawali między sobą piłkę bez upadku 21 razy; 
• Pudełka kartonowe – do tworzenia wspólnych budowli (np. makiety miasta), ale też spersonalizowanych pudełek do których można wkładać karteczki z najlepszym momentem zajęć/sukcesami po każdym spotkaniu, aby na ostatnich zajęciach przejrzeć je wspólnie i podsumować zajęcia TUS, z kartonu można tez stworzyć scenę do teatrzyku kamishibai; 
• Opakowania po produktach spożywczych i kosmetykach – do zabawy w sklep, aby utrwalić zwroty grzecznościowe i kulturalne zachowywanie się w sklepie; 
• Pałeczki do sushi – jako różdżka do czarowania, np. zmiany emocji czy przestrzegania norm społecznych; 
• Bandaże elastyczne – do zabaw grupowych na czas – zabandażowanie jakiejś części ciała, zwijanie bandaża czy robienie długiego wspólnego warkocza z 3 bandaży; 
• Kręgle – można wykorzystać tradycyjnie do zwykłej zabawy w przewracanie elementów, ale można też umieścić na nich zadania lub jakąś treść i wtedy działa się zgodnie z instrukcją na przewróconym kręglu; 
• Pomponiki – można wykorzystać do przyznawania punktów za dobre odpowiedzi podczas zabawy w teleturniej, dopasowywać kolory pomponików do emocji lub za pomocą ich ilości określać, jak by się czuło w danej sytuacji; 
• Pudełeczka po biżuterii – jako paczuszki z zadaniami lub komplementami w środku, można je też wykorzystać jako rekwizyt do przećwiczenia sytuacji otrzymywania lub wręczania prezentu; 
• Telefon (nieużywany model, najlepiej z klawiaturą) – jako rekwizyt w scenkach do ćwiczenia rozmów telefonicznych, zamawiania jedzenia czy taksówki, ale też do wzywania pomocy; 
• Apaszki – do zasłaniania oczu w różnych zabawach i zadaniach bez udziału wzroku, ale też do związywania, np. nóg czy rąk dwóch uczestników przy zadaniach wymagających współpracy; 
• Świeczka – do wprowadzenia relaksu, chwili uważności, ale też oswajania z sytuacją, w której trzeba dmuchać świeczki; 
• Kreda – do zapisywania planu na tablicy, ale też do rysowania strzałek i zadań podczas gry terenowej; 
• Lampa – do robienia teatrzyku cieni, w którym można przedstawić problemową sytuację; 
• Kamyki – mogą być punktami które się zdobywa, ale też można na nich rysować emocje. Posłużą również jako elementy gry lub pionki, można też zrobić ćwiczenie kreatywne „czym może być kamyk?”; 
• Gałęzie – za ich pomocą można coś wspólnie zbudować lub ćwiczyć kreatywność, aby wymyślić dla nich jak najwięcej zastosowań; 
• Deska – może być totemem grupy TUS’owej, którą uczestnicy ozdobią wspólnie, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami; 
• Koperty – przydadzą się do umieszczania w nich zadań dla grupy i rozmieszczania w sali, chowania w nich listów podsumowujących do uczestników zajęć TUS. Jeśli posiadamy koperty w różnych kolorach, to możemy im nadać znaczenie, np. czerwona – niewłaściwe zachowania, zielona – zachowania odpowiednie i w ten sposób podzielić różne zachowania w danej sytuacji, np. gdy odczuwamy złość; 
• Naklejki – można wykorzystać jako motywator lub symbol, który otrzymuje się pod koniec zajęć, ale też jako ozdoba prac i zadań. Gdy są to naklejki z ulubionymi bohaterami grupy, to motywacja dzieci będzie większa; 
• Łapka na muchy – jako przyrząd, za pomocą którego wskazujemy właściwe wybory lub odpowiedzi na tablicy czy kartach rozłożonych na ziemi; 
• Rodzynki lub inne suszone owoce – to element, za pomocą którego możemy ćwiczyć uważność i koncentrację na zmysłach (np. prosimy, aby uczestnicy pogryźli rodzynkę dokładnie 20 razy); 
• Magnesy – mogą służyć do przyczepiania pomocy na tablicy magnetycznej, a gdy mamy literki-magnesy możemy je wykorzystywać do robienia rozsypanek-zagadek dla uczestników, jako wprowadzenie do tematu zajęć; 
• Liście – to mogą być „pieniądze”, ale też przyrząd do ćwiczenia kreatywności, aby wymyślić jak najwięcej ich zastosowań; 
• Kasztany lub żołędzie – mogą być punktami, które zbierają drużyny lub elementami, z których uczestnicy mają coś wspólnie zbudować; 
• Koraliki i sznurek – to przedmioty, z których można zrobić bransoletki lub naszyjniki (np. wprowadzając zasadę, że koralik można nawlec tylko wtedy, gdy powie się coś miłego na swój temat);  
• Koszulka foliowa – może być spersonalizowanym woreczkiem na zadania i ważne przedmioty z zajęć; 
• Kółka do origami – można wykorzystać do określania kolorów emocji, na których zapisujemy lub zapisujemy sytuacje, w których je czujemy; 
• Guziki – mogą posłużyć do rozmowy o emocjach (dany kolor = dana emocja), ale mogą też być monetami w zabawach lub wypełnieniem do pomocy pudełkowych z puszek; 
• Wykałaczki – to budulec do wspólnych budowli, ale też do odwzorowywania kształtów które ułożył partner z pary w zadaniu; 
• Jajka po Kinder niespodziankach – do umieszczania w nich zadań i komunikatów, a następnie losowania przez uczestników; 
• Kostki do gry – przydadzą się do grania w gry wymyślone przez uczestników, ale też do określania długości jakiejś aktywności (ilość oczek = ilość minut na daną aktywność) lub ilości osób w drużynie; 
• Lusterko – do oglądania tego jak wygląda twarz uczestników, oglądania jej elementów w różnych minach, aby zwrócić uwagę na elementy twarzy, które zmieniają się przy różnych emocjach i na które warto zwracać uwagę; 
• Okulary przeciwsłoneczne – aby osoby nadwrażliwe na światło mogły w ten sposób zadbać o swoje potrzeby, ale też do zabaw tematycznych czy ćwiczeń pokazujących, co nam daje kontakt wzrokowy. 

Co jeszcze mogłoby się znaleźć na tej liście?